صندوق درآمد ثابت چیست؟ صفر تا صد صندوق‌های درآمد ثابت

در روزهایی که نمی‌شود بازار بورس را پیش‌بینی کرد، سرمایه‌گذارهای حرفه‌ای صندوق درآمد ثابت را به‌عنوان پناهگاه امن خود انتخاب می‌کنند تا از نوسانات و ریزش‌های احتمالی بازار در امان باشند و البته روند کسب سودشان قطع نشود. در طرف دیگر، سرمایه‌گذارهای ریسک‌گریز نیز صندوق‌های درآمد ثابت را برای سرمایه‌گذاری ترجیح می‌دهند.

اما صندوق درآمد ثابت چیست و چرا وجود این صندوق در بازار سرمایه اهمیت زیادی دارد؟ در این مطلب به تمام سوالات در خصوص صندوق‌های با درآمد ثابت در بورس پاسخ می‌دهیم.

صندوق درآمد ثابت چیست؟

صندوق درآمد ثابت به صندوقی گفته می‌شود که بخش عمده سرمایه آن در دارایی‌های بسیار کم‌ریسک مانند سپرده‌های بانکی، گواهی سپرده بانکی، اوراق بدهی دولتی و شرکتی، اسناد خزانه اسلامی، اوراق مشارکت و غیره، سرمایه‌گذاری می‌شود.

اوراق بدهی نوعی سرمایه‌گذاری است که در آن سرمایه‌گذار پول خود را برای مدتی در اختیار دولت یا یک شرکت قرار می‌دهد و در مقابل، سود و اصل سرمایه را در تاریخ مشخصی دریافت می‌کند. صندوق‌های درآمد ثابت از جمله بزرگترین سرمایه‌گذارهای این اوراق هستند.

سرمایه‌گذاری در صندوق درآمد ثابت برای چه کسانی مناسب است؟

هدف اصلی صندوق‌های درآمد ثابت، سوددهی پایدار با کمترین سطح ریسک است؛ بنابراین این نوع سرمایه‌گذاری برای افرادی مناسب است که نمی‌خواهند پول خود را مستقیماً وارد بازارهای پرنوسان کنند و به‌دنبال سرمایه‌گذاری آسان و کسب بازدهی مطمئن (بیشتر از سپرده‌گذاری در بانک) هستند.

ترکیب دارایی صندوق‌های درآمد ثابت

مطابق قانون، صندوق‌های درآمد ثابت باید ترکیب دارایی مشخصی داشته باشند و همواره از آن پیروی کنند. جدول زیر را مشاهده کنید:

دسته‌بندی صندوق‌های درآمد ثابت

صندوق‌های درآمد ثابت را می‌توانیم بر اساس چهار شاخص دسته‌بندی کنیم. این چهار مورد عبارت‌اند از:

۱. بر اساس ترکیب دارایی

بر اساس ترکیب دارایی، دو نوع صندوق‌های درآمد ثابت داریم: عادی و نوع دوم

برخلاف تصور رایج، صندوق‌های درآمد ثابت اجازه دارند بخش محدودی از دارایی خود را به خرید سهام نیز اختصاص دهند. در صندوق‌های درآمد ثابت نوع دوم، سهم سرمایه‌گذاری در سهام کمتر است. ترکیب دارایی صندوق‌های درآمد ثابت نوع دوم به‌طور کلی به این صورت است:

• حداقل ۹۰ درصد در اوراق با درآمد ثابت، سپرده بانکی و گواهی سپرده بانکی
• حداکثر ۵ درصد در سهام، حق‌تقدم سهام و ابزارهای مرتبط
• حداکثر ۵ درصد در واحدهای سایر صندوق‌های سرمایه‌گذاری

بنابراین، عبارت «نوع دوم» به ترکیب دارایی‌های صندوق اشاره دارد؛ یعنی این صندوق‌ها بخش بیشتری از سرمایه خود را در دارایی‌های کم‌ریسک سرمایه‌گذاری می‌کنند.

۲. بر اساس نوع معامله

برای معامله یا همان خرید و فروش صندوق‌های درآمد ثابت، دو راه وجود دارد:

• صندوق‌های قابل معامله در بورس (ETF)
• صندوق‌های صدور و ابطالی

صندوق‌های درآمد ثابت قابل معامله در بورس، نماد دارند؛ برای مثال صندوق ثبات و شما با جست‌وجوی نماد صندوق‌ها در تمام کارگزاری‌ها می‌توانید در آن‌ها سرمایه‌گذاری کنید. اما برای خرید صندوق‌های صدور و ابطالی باید به سایت یا اپلیکیشن صندوق مراجعه کنید.

۳. بر اساس تقسیم سود

تقسیم سود در درآمد ثابت‌ها، به دو شکل انجام می‌شود:

• افزایش ارزش واحدهای صندوق

در صندوق‌هایی که پرداخت سود ماهانه (یا دوره‌ای) ندارند، سود به NAV واحدهای صندوق اضافه می‌شود. برای مثال، اگر سود سالانه یک صندوق درآمد ثابت برابر ۳۰ درصد و ارزش هر واحد صندوق در زمان خرید برابر ۱۰۰۰ تومان باشد، پس از یک سال، ارزش هر واحد ۱۳۰۰ تومان خواهد بود. بیشتر صندوق‌های درآمد ثابت از این نوع هستند.

• پرداخت سود ماهانه (دوره‌ای)

بعضی صندوق‌های درآمد ثابت، سود را در بازه‌های زمانی مشخصی، برای مثال هر ماه، به حساب سرمایه‌گذار واریز می‌کنند.

۴. بر اساس کارکرد

به‌غیر از صندوق‌های درآمد ثابت عادی، دو نوع صندوق درآمد ثابت دیگر نیز داریم که عبارت‌اند از:

• صندوق سرمایه‌گذاری مختص اوراق دولتی

در این نوع صندوق‌ها، حداقل ۹۵ درصد از دارایی صندوق در ابزارهایی مانند اوراق با درآمد ثابت، اسناد خزانه اسلامی، گواهی سپرده بانکی و سپرده‌های بانکی سرمایه‌گذاری می‌شود. همچنین حداقل ۷۵ درصد از کل دارایی صندوق باید به اوراق منتشرشده توسط دولت و اسناد خزانه اسلامی اختصاص پیدا کند. این صندوق‌ها اجازه سرمایه‌گذاری در سهام را ندارند.

• واحدهای عادی صندوق‌های اهرمی

صندوق‌های سهامی اهرمی دو نوع واحد دارند: عادی و ممتاز

واحدهای ممتاز، سود واحدهای عادی را ضمانت می‌کنند؛ بنابراین واحدهای عادی صندوق‌های اهرمی نوعی صندوق درآمد ثابت از نوع صدور و ابطالی محسوب می‌شوند.

آیا صندوق درآمد ثابت مطمئن است؟

صندوق‌های درآمد ثابت در مقایسه با سایر بازارها مانند سهام، طلا و ارز، تقریباً ریسکی ندارند؛ اما عنوان درآمد ثابت به‌معنای تضمین قطعی و همیشگی سود نیست، بلکه سودی مشخص و قابل پیش‌بینی است که به سرمایه شما تعلق می‌گیرد. برای شفاف‌تر شدن موضوع، در ادامه به چند نکته مهم در مورد صندوق‌های درآمد ثابت اشاره می‌کنیم.

• صندوق‌های درآمد ثابت با دریافت مجوز و تحت نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار فعالیت می‌کنند. متولی و حسابرس صندوق نیز بر عملکرد مدیر و رعایت مقررات نظارت دارند.
• درآمد ثابت‌ها لزوماً زیر نظر بانک‌ها نیستند. حتی اگر یک بانک در تاسیس یا مدیریت صندوق نقش داشته باشد، فعالیت صندوق براساس مقررات بازار سرمایه انجام می‌شود.
• پشتوانه این صندوق‌ها مجموعه دارایی‌های آن‌هاست که در همین مطلب ترکیب دارایی این صندوق‌ها را توضیح دادیم.
• سود صندوق‌های درآمد ثابت روزشمار است و برای روزهای پنجشنبه و جمعه و تعطیلات رسمی نیز سود محاسبه می‌شود.
• در شرایط بحرانی اسفند ۱۴۰۴، صندوق‌های درآمد ثابت نخستین گروهی بودند که معاملات آن‌ها از ۱۷ اسفند دوباره آغاز شد.
• هیچی صندوقی در بازار بورس، اصل سرمایه و سود را صد در صد ضمانت نمی‌کند و صندوق‌های درآمد ثابت نیز این چنین هستند (به استثنای صندوق‌های تضمین اصل سرمایه).

صندوق‌های درآمد ثابت ویستا

سبدگردان ویستا در حال حاضر دو صندوق درآمد ثابت دارد:

۱. صندوق درآمد ثابت ثبات ویستا

صندوق درآمد ثابت ویستا با نماد «ثبات» از سال ۱۴۰۰ فعالیت خود را آغاز کرده است و در حال حاضر خالص ارزش دارایی‌های این صندوق (AUM) تقریباً ۲۵ هزار میلیارد تومان است.

• سود موثر سالانه: ۳۹.۵۱ درصد
• حداقل مبلغ سرمایه‌گذاری: ۱۰۰ هزار تومان
• محاسبه سود به‌صورت روزشمار
• معاف از مالیات

شما با جست‌وجوی نماد ثبات در تمام کارگزاری‌ها می‌توانید در صندوق ثبات سرمایه‌گذاری کنید. همچنین، در صورت خرید صندوق ثبات از کارگزاری ویستا، کارمزد خرید حذف خواهد شد.

۲. صندوق درآمد ثابت آکام ویستا

صندوق درآمد ثابت آکام دومین صندوق سبدگردان ویستا از نوع درآمد ثابت است که پرداخت سود ماهانه دارد. آغاز فعالیت این صندوق به سال ۱۴۰۲ برمی‌گردد و در حال حاضر ارزش دارایی‌های این صندوق تقریباً ۵۰۰ میلیارد تومان است.

• سود موثر سالانه: ۳۴.۵ درصد
• حداقل مبلغ سرمایه‌گذاری: ۱۰۰ هزار تومان
• واریز سود ماهانه: ۲۱ام هر ماه (یا روز کاری بعد از ۲۱ام)
• معاف از مالیات

به‌ازای هر ۱۰۰ میلیون تومان ماهانه ۲ میلیون و ۴۷۰ هزار تومان سود به حساب شما واریز می‌شود. نماد «آکام» در تمام کارگزاری‌ها قابل خرید و فروش است.

مزایا و معایب صندوق‌های درآمد ثابت

صندوق‌های درآمد ثابت، اگرچه ریسک بسیار کمی دارند یا شاید بتوان گفت ریسک آن‌ها برابر صفر است، اما باز هم می‌توانیم مزایا و معایبی برای این صندوق‌ها در نظر بگیریم. جدول زیر را مشاهده کنید:

صندوق درآمد ثابت؛ ایمن ماندن از نوسانات بازار

شاید بتوانیم صندوق‌های درآمد ثابت را به پناهگاهی در میان طوفان تشبیه کنیم؛ سازوکاری ساده اما مستحکم که از شما در برابر نوسانات بازار سرمایه محافظت می‌کند. در بسیاری از استراتژی‌های حرفه‌ای، درآمد ثابت‌ها نقش سود روزشمار آسان را دارند، جایی که سرمایه‌گذارها ترجیح می‌دهند کنار بایستند و مدتی نظاره‌گر بازار باشند.

نکته مهم بعدی این است که تقریباً تمام صندوق‌های درآمد ثابت، سودی بسیار بیشتر از بانک می‌دهند؛ پس می‌توان اینطور نتیجه گرفت که اگر دنبال یک سرمایه‌گذاری مطمئن مانند بانک اما با سودی تقریباً دو برابر هستید، حتماً صندوق درآمد ثابت را اولویت اول خود قرار دهید.